Blockchain

"Gelecek dijital ile gelecek"

İnsanlar toplumsal yaşamın içinde gerek ikili ilişiklilerde ve gerekse ticari, siyasi ve sosyal hayatta birbirleri ile güven problemi yaşamaktadır. İnsanlar arasında yaşanan bu güven problemi kurumsal firmalar, sivil toplum kuruluşları, devlet ve devlet kurumlarıyla hatta devletleler arasında da yaşanmaktadır. Birçok paydaşlar arasında yaşanan bu güven problemini çözecek bir sistem arayışı insanları Blockchain teknolojisine götürmüştür. İnsanlık tarihinde bu zamana kadar yapılmış en güvenli veri tabanı sistemi olup bu özelliğini uzun yıllar devam ettireceği düşünülmektedir.

Blockchain

Blockchain teknolojisi 1980’li yıllarda hazırlanmış, ancak 2008 Mortgage krizinden sonra bilinir hale gelmiştir. Bu teknolojinin sadece para ve finans sistemlerinde değil merkezi kaydı gerektiren birçok alanda kullanılmaya aday olduğu ve ciddi avantajları olduğunu söylenmek mümkündür.

Zincir gibi birbirine eklemlenen, içerisinde kayıtların birbirine kriptografik elementlerle bağlı olan (hash fonksiyonları) sürekli büyüyen bloklardan oluşan bu sisteme dağıtık defter-i kebir teknolojisi - dağıtık veri tabanı, başka bir ifeade ile DLT Dağıtık Defter Teknolojisi denilmektedir.

Zincire eklenen blok sayısı her geçen gün artmakta olup 2018 yılı itibariyle kapladığı toplam alan 160 GB civarındadır. Bitcoin açık kaynak kodlu bir yazılım olup herkes bu ağa bağlanarak verileri kendi bilgisayarına indirilebilir, inceleyebilir hatta program bile yazabilir. Yine isterse sisteme dahil olur, dağıtık defter-i kebirin bir kopyasını kendi bilgisayarında tutmaya başlayarak Bitcoin sistemine destek verebilir.Yani madencilik yapabilir.

Dağıtık defter-i kebiri kendi bilgisayarında tutan uçlara tam uç (full node) denir.Tam uçlar, doğruladıkları blokları saklarlar, doğrulayamadıkları hiç bir bloğu saklamazlar. Bir bloğun tüm uçlarda aynı olması o blok üzerinde mutabakat olduğu anlamına gelir. Her blok kendinden önceki bloğun hashini yani özetini içerir. Hashleri takip ederek ilk bloğa kadar gidilebilir. Her hangi bir blokta değişiklik yapılmaya kalkıldığında, mesela bir kullanıcı kendisine bilgi yazmaya kalktığında bu sistem tarafından reddedilir. Zira bir sonraki bloktaki hashle uyumsuz olacaktır.

Bankalar önceleri tüm hesapları defter-i kebirde kaydederlerdi. Şimdilerde artık her türlü kayıt banka şubelerinin yanı sıra merkezlerindeki büyük serverlerde yapılıyor. Blockchainde dağıtık defter-i kebir teknolojisiyle her türlü işlem birbirine eklemlenmiş bloklara kaydediliyor. Böylece bir varlığın, ıslak imzasız ama güvenli transferi mümkün oluyor.Bu sistemi kullanan tüm üyelerde kayıtların tamamı blok zincirler halinde mevcut olduğu için her hangi bir değişiklik, tahrif yapılamamaktadır. Aynı şekilde siber saldırının başarılı olma şansı da pek yoktur. Zira aynı veriler binlerce kullanıcının bilgisayarında kayıtlı olup bunların bir kısmını çökertmenin bir anlamı olmayacaktır.

Blockchain teknolojisiyle kripto para birimleri iki tarafın ihtiyaç duyduğu aracıyı ortadan kaldırarak yerine matematiksel kesinliği olan bir teknoloji getirmektedir.Kripto paraların çalışmasını sağlayan ve altyapısını teşkil eden blockchain teknolojisinin aracı gerektirmemesi ve şeffaf oluşunun yanında en güçlü yanı sahip olduğu yüksek güvenliktir. Blockchain işlem sürecini hızlandırması, maliyetleri düşürmesi, güvenliği artırması ve operasyonel işleyişi kolaylaştırması gibi kullanıcılara sağladığı faydalar yönüyle büyük bir potansiyel barındırmaktadır. Kripto paraların yaygınlaşmaları neticesinde üçüncü taraflara olan ihtiyacı ortadan kaldıran blockchain teknolojisinin merkezileşmemiş sistemi, transferleri anonim ve çok düşük (binde bir gibi) bir maliyetle gerçekleştirmesi sebebiyle finansal sistemde önemli bir değişim veya yıkıcı (disruptive) etki meydana getirebileceği düşünülmektedir.

Blockchain teknolojisi, dünyadaki ülkelerin ve kurumsal firmaların çoğunluğu tarafından kabul edilmiş bir teknolojidir. Ülkemizde ise 2018 yılı başında Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, TUBİTAK ve Merkez Bankası tarafından bu teknoloji yakın incelemeye alınmış ve uyumlaştırma çalışmaları halen devam etmektedir. Sivil toplum kuruluşları ise bu konuda kamu idaresinin atacağı adımları beklemektedir. Kurumsal firmalarımızın birçoğu bu teknolojiyi birkaç yıldır kullanmakta, diğer firmalarda yakından takip etmektedir.

Blockchain teknolojisinin yaygın kullanım alanlarını incelediğimizde daha çok;

  • E-Noter
  • Elekteronik Oylama Sistemi,
  • Tapu Kayıt sistemi,
  • Telif Hakları,
  • Akıllı kontrat/Sözleşmeler,
  • Ürün Takip sistemi,
  • Bankacılık, Ödeme, Para Transferleri,
  • Sistemdeki Paranın Güvenliği
  • Tedarik Zinciri
  • Nesnelerin İnterneti
  • Sigortacılık
  • Devlet İşleri
  • Seçimler
  • Enerji Yönetimi
  • Siber Güvenlik
  • Finansal Öngörü
  • Ulaşım
  • Araç Paylaşımı
  • Bulut Depolama
  • Bağış Toplama
  • Kitlesel Fonlama
  • Sağlık Hizmetleri
  • Online Müzik Sektörü
  • Kimlik Yönetim Sistemleri
  • Orijinal Ürünler İçin Kronolojik Kayıt (Patent)
  • Perakende Satış
  • Emlak gayrimenkul,
  • Araç ve değerli varlıkların kanıt ve kaydı,
  • Doğum, evlilik ve ölüm belgelerinin tutulması
  • Seçimlerin gerçekleştirilmesi
  • Finansal dokümanların saklanması, işlenmesi ve yönetilmesine

gibi çok farklı sektörlerde kullanıldığı, her geçen gün bu kullanım alanlarının artarak devam edeceği düşünülmeketedir.

Günümüzde blockchain teknolojilisini finans, sağlık, bilim, sanayi gibi farklı sektör ve alanlarda kullanan kurumlar ve kullanım alanları ile ilgili birkaç örnek vermek gerekirse:

- Uluslararası ticaretin kolaylaştırılması yolunda dijital teknolojinin sunduğu imkanları kullanan teknoloji devi IBM,

- Avrupa’nın en büyük bankaları arasında bulunan Deutsche Bank, HSBC, KBC, Natixis, Rabobank, Societe Generale ve Unicredit gibi finans kuruluşları,

 - UBS, Bank of Montreal, CaixaBank, Erste Group ve Commerzbank ile IBM ortaklı blockchain tabanlı ticaret finansmanı platformu,

-  Wells Fargo ile Commonwealth Bank of Australia arasında ABD’den Çin’e gerçekleştirilen pamuk sevkiyatında parasal işlemler için blockchain teknolojisi kullanılması,

 - Dünyanın en büyük deniz taşımacılığı operatörlerinden olan Danimarka menşeli Maersk Line şirketi uluslararası sularda seyreden gemi ve yüklerin (konteyner) operasyonunda zaman ve maliyetten kazanmak, sürecin hızlanması ve evrakların prosedüründen kurtulmak amacıyla IBM ile stratejik iş birliği yoluna giderek blockchain altyapısını kullanmaya başlaması,

- Almanyanın  uluslarası firması olan Grundig (Blockchain Grundıg)artık tüm dünyada blockchain teknolojisi altyapı pazarlama ağını kuması,

- Yine Alman firması olan  Siemen firmasının nesnelerin interneti, yapay zeka ve robotik sistemlerde güvenli bilgi ve enformasyon transferinde Blockchain teknolojisini kullanması,

-Gıda güvenliğine yönelik global tedarik zincirini blockchain teknolojisiyle izlemek için dünyanın en büyük gıda devleri Walmart, Unilever, Nestle, Dole, Kroger gibi şirketlerin yine  IBM firması ile yapmış olduğu anlaşma,

  - İsveç tapu sicil kayıtlarının saklanması ve yönetilmesini blockchain ile gerçekleştirmek için yapılan çalışmalar,

- Küresel teknoloji şirketi Bitfury arazi tapusu tescili için pilot ülke olarak Gürcistan ile anlaşma imzalaması, aynı şirket kısa bir süre sonra Ukrayna ile en büyük devlet blockchain anlaşmasını gerçekleştirerek ülkenin tüm elektronik verilerinin söz konusu sistemin altyapısına yerleştirilmesi,

-  Güney Kore’de Seul hükümeti ihtiyaç duyduğu blockchain tabanlı teknolojiler için Samsung ile anlaşmaya gitmesi, Hong Kong ve Singapur ticaret konusunda yaşanan sorunları gidermek ve ticari platformlarını birleştirmek için blockchain teknolojisinden yararlanacaklarını açıklaması,

- Yazıcılarıyla ünlü teknoloji şirketi Xerox’un da elektronik belgelerin güvenli bir şekilde gözden geçirilmesi için blockchain teknolojisine yatırım yaptığını açıklaması,

"Blockchain, 21. yüzyılın başlarına şans eseri düşen 22. yüzyıl teknolojisidir."

Fizikçi Edward Witten

Kaynakça

1- Prof.Dr. Orman Sabri, Modern İktisat Literatüründe Para, Kredi ve Faiz
2- İSEFAM Doç. Dr. Sakarya Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. KRİPTO PARA BİRİMLERİ VE FIKHİ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
3- Betül Üzer, Sanal Para Birimleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ödeme Sistemleri Genel Müdürlüğü Uzmanlık Tezi
4- Şerif DİLEK SETA BLOCKCHAiN TEKNOLOJiSi VE BiTCOiN Şubat 2018
5- Dr. Abdurrahman ÇARKACIOĞLU, Kripto-Para Bitcoin SPK Araştırmas Dairesi Raporu 2016
6- Nakamoto, Satoshi, Bitcoin: Eşten-eşe Elektronik Nakit Ödeme Sistemi, çeviri www.bitcoinhaber.net
7- Ekovizyon Dergisi, www.ekovizyon.com.tr
8- Ergün DİLER Takvim Gazetesi köşe yazısı
9- Erkan Öz 2020 Büyük Kriz Müthiş Fırsat Yeni Ekonomi
10- Erkan Öz Tiwitter Floodları
11- KriptoParalar ve Ekonomik ve Finansal Yıkım - Erkan Öz
12- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç - Gündem Teknoloji
13- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç Blockchain – 7 Aralık 2017,Ankara Zirvesi 2017.
Press enter to search
Press enter to search