Kripto Paralar – Bitcoin ve Altcoinler

2008’de patlak veren küresel finans krizi dünya finans sisteminde pek çok değişime neden olmuş, ülke borsaları çökerken kredi derecelendirme kuruluşları itibar kaybetmiş, finans kuruluşları ve şirketler iflasın eşiğine gelmiş, büyük bankalar batmıştır. Ancak, hepsinden öte insanların finans sektörüne bakışları değişmiş ve bankalara duydukları güven ciddi şekilde zedelenmiştir. Finans piyasalarının çöküşü sonrası ortaya çıkan Bitcoin finansal sistemin başarısızlığına ve güçlü rezerv para birimlerine (dolar ve euro) alternatif bir model olarak sunulmuştur.

Kripto Paralar – Bitcoin ve Altcoinler

Küresel kriz patlak verdikten sonra kripto para birimi Bitcoin ilk kez Sathoshi Nakamoto tarafından yazılan ‘‘Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” isimli makalede ortaya çıkmıştır. Küresel kriz sonrasında insanların finans dünyasına güvenini kaybettiği dönemde alternatif bir değer değişim aracına ihtiyaç duymuştur.

Bitcoin’i, şifreleme kanıtı üzerine kurulu ve iki tarafın birbiri ile doğrudan bağlantılı olduğu elektronik bir ödeme sistemi şeklinde tanımlamak mümkündür. Küresel kriz sonrası güven probleminin teknoloji sayesinde nasıl çözüleceğine yeni bir anlayış kazandırmaya çalışmaktadır. Kripto paraların en büyük özelliklerinden bir tanesi arkasında para basma gücüne sahip otoritelere duyulan güven yerine matematik kurallarıyla temellendirilen ve bilgisayar algoritmalarına dayanan güven ön plana çıkmaktadır.

Bitcoin’i, bugün kullandığımız kâğıt paraların aksine merkezi olarak kontrol edilmeyen sınırlı üretilen bir para. Yani dijital altın & gümüş gibi değerlendirmek mümkündür.

Bitcoin, Blockchain teknolojisi ile yazılmış bir programdır. Nasıl Windows programı bilgisayarı kontrol etmenizi sağlıyorsa Bitcoin programı da para olarak çalışıyor. Yani Bitcoin ciddi bir işlev gören üstelik bunu en ciddi rakibi $’dan çok daha iyi yapan bir bilgisayar programıdır.

Mevcut para ile dijital varlıkları karşılaştırdığımızda; Kağıt paranın para birimi olduğunu ancak ödeme ağı olmadığını, Paypal, Visa, Master, Access sistemlerinin bir ödeme ağı olduğunu ancak para birimi olmadığını görürüz.  Bu nedenele Bıtcoin ve diğer altcoinlerin hem para birimi ve hemde ödeme ağ sistemi olduğundan Bitcoin bir paradır, Blockchain ise ağ ödeme sistemidir

Kripto para pazarının en büyük para birimini Bitcoin oluşturmakta ve kısaltması BTC ile ifade edilmektedir. Bitcoin’in en küçük birimi “satoshi” olarak tanımlanmakta ve 100 milyon satoshi 1 BTC (1 sathoshi=0,00000001 Bitcoin) olarak hesaplanmaktadır.

Kolay bir kullanımı olan Bitcoin alınıp satılabilir ve hızlıca transfer edilebilir. Blockchain denilen gelişmiş bir teknolojiyi barındıran Bitcoin’in oluşturulması ve değiştirilmesini denetlemek için şifreleme (kriptografi) ilkeleri kullanılmaktadır. Bitcoin’in en önemli ayırıcı özelliği dolar veya euro gibi standart itibari para birimlerine kıyasla bir kişi, grup, şirket, merkezi otorite veya hükümet tarafından değil bir yazılım algoritması ile kontrol edilmesidir. Kripto paralar içerisinde en güçlü konumda olan Bitcoin’in arzı 21 milyon ile sınırlıdır. Sistemin doğru işlemesi koşuluyla 2140 yılına gelindiğinde dolaşımdaki maksimum Bitcoin miktarı 21 milyona ulaşacaktır.

Bitcoinin ortaya çıktığı 2008 yılından itibaren fiyat grafiğine baktığımızda 2008-2010 yılında piyasa değerinin 0,07 dolar, 2011 yılında 1 dolar, 2012’de 13 doları görmüş, 2013’te 266 dolar ile çıkışını sürdürmüş ve 2016’yı 960 dolar ile kapatmıştır. 2017 yılına 960 dolar ile giriş yapan Bitcoin yıl boyunca inanılmaz bir performans göstererek 20 bin dolar seviyelerine kadar çıkmıştır. Bitcoin’in bu kadar kısa bir sürede çok ciddi şekilde değer kazanması dünya gündeminde geniş yer bulmuş ve “dijital/sanal altın” olarak lanse edilmiştir.

Bitcoinin 20.000 dolar seviyelerine çıkmasındaki en büyük neden, ABD resmi emtia ve opsiyon borsalarında (CME-CBOE)2018 kontratlarının satılması ve arkasından Japonya, Güney Kore ve AB ülkelerinde benzer kararların alınmasıdır. Bitcoinin emtia olarak kabul görmesi bir devrim niteliğinde olmakla birlikte bu borsaların aşırı fiyat dalgalanmasına neden olacağının da gözardı edilmemesi gerekir. Nitekim 2018 başi 20.000 dolardan 2018 son çeyreğinde 6000 dolarlara düşmesindeki ana etmen budur. Ancak, bitcoinin petrol, çelik, pamuk vb emtialardan farklı bir özelliği vardır. Dünyanın yeni değer değişim aracıdır. Bu yönü ile bakıldığında insanlar arasında emtia ötesi bir kabulü söz konusu olacak buda fiyat olarak tahminlerin ötesine gitmesine neden olacaktır.

Bitcoin’in fiyatı dahil olduğu piyasalardaki arz talep ilişkisine göre belirlenmektedir. Herhangi bir yasal para birimine bağlı olmamasına rağmen kullanıcıların ellerindeki Bitcoin’leri gerçek piyasada değiştirebileceği çeşitli platformlar (alım-satımyapan çevrimiçi borsalar) bulunmaktadır. Bitcoin ve altcoin borsaları günümüz finans kesiminin kullandığı borsalardan farklıdır. Bu borsalarda işlem gören kripto paralar herhangi bir ülkeye bağlı olmamakla birlikte açılış-kapanış saatleri bulunmamakta 7/24 çalışmaktadır.

Türkiye’de 7 aracı kripto para borsası bulunmakta olup bu sayı giderek artmaktadır. Dünyada ise yaklaşık 1300 civarında borsa bulunmakta bunun sayısı da her gecen gün artmaktadır.

Günümüzde bankalar, borsalar ve kamu kurumları çok mükemmel koruma altında olmasına rağmen siber saldırılar sonucunda hacklenebilmektedir.  Coin alım satım borsalarıda zaman zaman siber saldırılara maruz kalmakta ve hacklenebilmektedir. Bugün hacklenebilen veya  kapatılabilen coin borsalarının hemen hemen tamamının merkezi sunucularda çalıştığını görmekteyiz. Oysa blockchain teknolojisi networkte yer alan tüm bilgisayarlarda ortak çalışan merkezi olmayan borsalara izin vermekte, böyle bir borsayı kapatmak veya hacklemek için o ağda yer alan tüm bilgisayarları tespit edip devre dışı bırakmanız gerekir ki o da çok çok zor hatta imkansıza yakındır.Teknoloji sürekli gelişmekte artık coin borsaları atomik-swaplar kullanmaktadır. Bu şu demektir bir müddet sonra  her kullanıcı kendi bilgisayarından değişik coinler arası işlem yapacak ve  yani  borsaya da ihtiyaç kalmayacaktır. Çünkü bu sistemin ana felsefesi hiçbir aracı olmaması yani P2P dir.

Devletlerin bu sistemleri kapatmak veya yasaklamak yerine bu sistemden en üst düzeyde nasıl bir fayda sağlayabilirim düşüncesine sahip olması gerekir. Çünkü, merkezi olmayan hiçbir sistemi kapatmanız imkansıza yakındır. Bitcoin’i durdurmak isteyen bir devlet tümüyle interneti kapatmaktan başka çaresi yoktur. İlerleyen yıllarda buda işe yaramayacak olup bilinen klasik internet yerin merkezi olmayan bulut internetler hayatımıza girecektir. Yani Blockchain şifreli-gizli, smart-programlanabilir ve decentralized-merkezi olmayan yapısı ile insanların hayatını kolaylaştıracak yasaklar getiren devletlerin ise işini her geçen gün daha çok zorlaştıracaktır.

Bankalar bu teknoloji ile yakından ilgilenmekte bu konuda öncülüğü Akbank yapmış olup yurt dışı para transferlerini daha rahat bir biçimde gerçekleştirebilmek için blockchain teknolojisini kullanmaya Aköde Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri AŞ firması ile bu sahaya girmiş en son,  Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından, Aköde Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri AŞ'nin elektronik para kuruluşu olarak faaliyet göstermesine ve Akbank TAŞ'den danışmanlık hizmeti almasına izin verilmiştir.

20 Eylül 2018 günü açıklanan Yeni Ekonomi Programın 17. sayfası ‘Politik Tedbirler’ alt başlığının altında yer alan “Dijital dönüşüm teşvik edilerek yenilikçi projelerin finansmanı için Kitlesel Fonlama (Crowdfunding) ve IPO alternatifi olarak ICO (Initial Coin Offering) gibi modern ve yeni nesil finansman yöntemleri yaygınlaştırılacaktır.” açıklaması artık kamu idaresinin Kripto Sektör ve ICO yani kitlesel fonlama sistemlerine ilgisinin giderek artacağını göstermektedir

 Bitcoin’in kullanımı hem internet hem de alışveriş işlemlerinde yaygınlaşmaktadır. Bitcoin ATM’leri ve Bitcoin kabul eden işletme sayısı her geçen gün artmaktadır. Örneğin E-Bay, Amazon, Dell, Microsoft, Subway, Tesla ve Bloomberg gibi çok sayıda işletme ödeme aracı olarak kabul etmektedir.

Kaynakça

1- Prof.Dr. Orman Sabri, Modern İktisat Literatüründe Para, Kredi ve Faiz
2- İSEFAM Doç. Dr. Sakarya Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. KRİPTO PARA BİRİMLERİ VE FIKHİ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
3- Betül Üzer, Sanal Para Birimleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ödeme Sistemleri Genel Müdürlüğü Uzmanlık Tezi
4- Şerif DİLEK SETA BLOCKCHAiN TEKNOLOJiSi VE BiTCOiN Şubat 2018
5- Dr. Abdurrahman ÇARKACIOĞLU, Kripto-Para Bitcoin SPK Araştırmas Dairesi Raporu 2016
6- Nakamoto, Satoshi, Bitcoin: Eşten-eşe Elektronik Nakit Ödeme Sistemi, çeviri www.bitcoinhaber.net
7- Ekovizyon Dergisi, www.ekovizyon.com.tr
8- Ergün DİLER Takvim Gazetesi köşe yazısı
9- Erkan Öz 2020 Büyük Kriz Müthiş Fırsat Yeni Ekonomi
10- Erkan Öz Tiwitter Floodları
11- KriptoParalar ve Ekonomik ve Finansal Yıkım - Erkan Öz
12- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç - Gündem Teknoloji
13- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç Blockchain – 7 Aralık 2017,Ankara Zirvesi 2017.
Press enter to search
Press enter to search