Para

Dijital Devrim - Dijital Uygarlık

Parayı, insanlar tarafından genel kabul gören bir mübadele aracı, ortak değer ölçüsü, değer değişim aracı olarak tanımlamak mümkündür. Diğer taraftan paranın; ödeme, değer saklama, iktisat politikası aracı gibi çeşitli işlevleri de vardır. Herhangi bir şeyin para olabilmesi için, insanlar tarafından genel kabul gören mübadele aracı, ortak değer ölçüsü ve değer saklama aracı olması yeterlidir.

Dijital Devrim - Dijital Uygarlık

Modern İktisatcıların büyük çoğunluğu; paranın genel kabul görmesinin devlet eliyle sağlanabileceği gibi, böyle bir güç olmaksızın kendiliğinden de sağlanabileceği görüşünü savunmaktadırlar. 
Kullanıcıların bir parada bulunmasını isteyeceği en önemli özellikler; taşınabilir, bölünebilir, dayanıklı, yeknesak, yapılması zor, güvenilir olması, herkes tarafından kabul görülmesi  ve nadir olmasıdır. İnsanoğlu paranın icadından önce mal ve hizmetleri birbiriyle takas ediyordu. Bu uygulama (Barter sistemi) yaygın olamamakla birlikte bazı sektörlerde halen uygulanmaktadır.
 İnsanlık tarihine baktığımızda ilk olarak deniz kabuğu, fildişi, demir, tuz gibi bazı mallar mübadele aracı olarak kullanılmıştır. Daha sonra para ve para gibi kullanılan enstrümanlar sürekli değişim geçirmiştir. Bunlar Emtia para(Altın Gümüş), temsili para(Kağıt Para), kaydi para(Bankaların ve finans kurumları tarafından kullanılan para), sanal para(plastik kartlar VISA-Master- Access) Saklama şekli elektronik, transfer şekli dijital olan Dijital-Elektronik para(Ülkeler, Merkez bankaları ve Bankalar tarafından kullanılan transfer para) ve en son günümüzde kripto- özel şifreli para(Başta Bitcoin ve şimdilik 1500 çivarında altcoin) hayatımıza girmiştir.
Dünya üzerinde kurulmuş olan uygarlıklar tarafından asırlar boyu kullanılan emtia para sistemi zamanla temsili para sistemine dönüşmüştür. Devletler,  karşılığı emtia olan ve istendiğinde emtiaya çevrilebilen temsili paralar basmışlar, bu şekilde  basılan paranın toplam değeri karşılığında hazinelerinde/merkez bankalarında emtia (altın gümüş başata olmak üzere çeşitli değerli madenler) tutmuşlardır.
Dünya nüfusunun hızla artması,  dünya altın ve gümüş rezervlerinin yetersiz olması ve bunların hepsinde daha önemli olan siyasi ve ekonomik nedenlerden dolayı paranın değerinin altın veya gümüşe endekslenmesi ve para arzının altın rezervleriyle sınırlandırılması 19. Yüzyılın ilk çeyreğinde terk edilmiş/terkedilmek zorunda kalınmıştır.
Para arzının altın ve gümüş gibi emtia karşılığı çıkartılması uygulamasının terk edilmesinden sonra, 1944 yılında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Para ve Finans konferansında, pek çok ülkenin kendi para birimini Amerikan dolarına endeksli itibari para yapmasına ve sadece Amerikan Dolarının altına dayalı olmasına karar verilmiştir. Başka bir ifade ile basılan her ABD dolarının karşılığında altın konulmakta, diğer dünya ülkeleri ise basacakları kendi ülke paralarının karşılığında ABD doları koymaktaydılar. Elindeki ABD dolarını götüren herkes karşılığı olan altını alabilmekteydi. Bu uygulama ABD dolarının dünyada hâkim para olmasını sağlamıştır. Ancak bu uygulamanın faturası ABD’ye ağır olmuş elinde bulunan 20.000 ton altının 12.000 tonunu kaybetmesine neden olmuştur. Bunu gören ABD, dolar karşılığında altın teslimatı uygulamasından vazgeçilmiş ve hatta ABD 1971 yılında bu uygulamayı bir adım daha öteye taşıyarak, Amerikan Dolarının altın karşılığının bulundurulması zorunluluğunu kaldırmıştır. Kısaca söylemek gerekirse, ABD de ve dünyada dolaşan doların karşılığında sadece 8.500 ton altın bulunmaktadır. Buda yaklaşık 500 milyar dolar demektir. Dünyadaki ülkelerin elinde yaklaşık olarak toplam 170.000 ton altın bulunmaktadır. Dolar karşılık gösterilerek basılan diğer dünya ülkelerinin paraları da hesaba katıldığında gerek dolarların ve gerekse diğer dünya ülkelerinin bastığı kağıt paraların karşılığı konusunda koca bir soru işareti karşımıza çıkmaktadır.
Artık günümüzde, itibari paraların karşılığının olmaması, kontrolsüz ve sınırsızca basılıyor ve daha ne kadar sayıda basılacağının bilinmiyor olması,2008 Mortgage krizinin karşılıksız para basılarak atlatıldığının zannedilmesi ve dünyada çeşitli finansal, siyasal ve sosyal konularda yaşanan ve yaşanacak olan güven problemleri insanları merkeziyeti olmayan Blockchain teknolojisini ve bunun üzerinde çalışan değiştirilemez, kırılamaz ve çıkacak sayısı 21milyon olarak önceden belli olan şifreli kripto paraları kullanmaya itmiştir.

Kaynakça

1- Prof.Dr. Orman Sabri, Modern İktisat Literatüründe Para, Kredi ve Faiz
2- İSEFAM Doç. Dr. Sakarya Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. KRİPTO PARA BİRİMLERİ VE FIKHİ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
3- Betül Üzer, Sanal Para Birimleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ödeme Sistemleri Genel Müdürlüğü Uzmanlık Tezi
4- Şerif DİLEK SETA BLOCKCHAiN TEKNOLOJiSi VE BiTCOiN Şubat 2018
5- Dr. Abdurrahman ÇARKACIOĞLU, Kripto-Para Bitcoin SPK Araştırmas Dairesi Raporu 2016
6- Nakamoto, Satoshi, Bitcoin: Eşten-eşe Elektronik Nakit Ödeme Sistemi, çeviri www.bitcoinhaber.net
7- Ekovizyon Dergisi, www.ekovizyon.com.tr
8- Ergün DİLER Takvim Gazetesi köşe yazısı
9- Erkan Öz 2020 Büyük Kriz Müthiş Fırsat Yeni Ekonomi
10- Erkan Öz Tiwitter Floodları
11- KriptoParalar ve Ekonomik ve Finansal Yıkım - Erkan Öz
12- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç - Gündem Teknoloji
13- Microsoft Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Cavit Yantaç Blockchain – 7 Aralık 2017,Ankara Zirvesi 2017.
Press enter to search
Press enter to search